YAĞ ANALİZ SÖZLÜĞÜ

A.A.M.A

(American Automobile Manufacturers Association) Amerikan Otomobil Üreticileri Birliği

A.C.E.A

(Association of European Automotive Manufacturers) Avrupa Otomotiv Üreticileri Birliği

A.C.S

(American Chemical Society) Amerikan Kimyasal Üreticileri Birliği

AFNOR

(Association Français de Normalisation) Fransız Standartları Birliği

A.G.M.A

(American Gear Manufacturers' Association) Amerikan Dişli Üreticileri Birliği

AKMA NOKTASI

Yağın akmasının sona erdiği en düşük sıcaklık akma noktası olarak tanımlanır.

AKMA NOKTASI DÜŞÜRÜCÜ KATIKLAR

Bu tip katıklar, yağlarda vaks kristalizasyonuna engel olarak akma noktasını düşürürler.

ALKALİ

Madeni yağdaki alkali maddeler asidi nötralize ederek asidik ve korozif aşınmayı önleyen bazik özellikte maddelerdir.

ANTİOKSİDAN KATIKLAR

Yağlarda yaşlanmayı geciktiren katıklardır.

API

(American Petroleum Institute) Amerikan Petrol Enstitüsü

ASTM

(American Society for Testing Materials) Amerikan Malzeme Test Birliği

AŞINMA

Görece hareketli iki yüzey arasında, partiküller (üç gövde) veya yüzey sertliği (iki gövde) nedeniyle oluşan aşınma.

AŞINMA ÖNLEYİCİ KATIKLAR

Aşınmayı önleyerek servis ömrünü uzatan katıklardır.Bu tip katıklar, birbirine karşı çalışan iki metal yüzeyi arasında yağlayıcı bir film tabakası oluşturarak aşınmayı önleyen katıklardır.

AŞIRI BASINÇ KATIKLARI

Bu tip katıklar, metal yüzeyi ile reaksiyona girerek yağların ağır yük altında çalışmasını sağlayan katıklardır.

BAKIR KOROZYON TESTİ

Bakır plaka üzerinde renk değişimi tespiti ile yağlayıcının bakır malzemeler üzerindeki korozyonunu belirlemeye yarayan test metodudur.

BAZ YAĞI

Rafineriler tarafından petrolün rafinasyonu ile üretilen, mineral esaslı ve yarı sentetik yağlarda kullanılan, taşıyıcı görevi üstlenen karbon türevleridir.

BIA

(Boating Industry Association) Bot Endüstrisi Birliği

BSI

(British Standards Institution) İngiliz Standartları Birliği

CEC

(Coordinating European Council) Avrupa Koordinasyon Konseyi

CMA

(Chemical Manufacturers Association) Kimyasal Üreticileri Birliği

COP

(Code of Practice) Pratik Kodlama

CRC

(Coordinating Research Council) Araştırma Koordinasyonu Konseyi

ÇOK DERECELİ YAĞLAR

Hem yazın hem de kışın kullanılabilen, viskozite endeksi geliştirici katık ihtiva eden motor yağlarıdır.

ÇÖZÜNMEYEN MADDE (KURUM)

Kullanılmış yağda toplam çözünmeyenler olarak tanımlanır, aşınma elementleri,yağ bozulma ürünleri(oksidasyon ürünlerinden kaynaklanan), karbon çökeltileri(depozitleri) içerir ve kurum olarak da ifade edilir.

DAMLAMA NOKTASI

Damlama noktası, gresin test şartları altında yarı katı halden sıvı hale geçtiği sıcaklıktır.

DIN

(Deutsche Industrie Normen) Alman Endüstriyel Standartları

DETERJAN KATIKLARI

Yüksek sıcaklıkta çalısan makinelerde oluşan birikintileri azaltan veya oluşumuna engel olan bazik tuzlardır.

DİSPERSAN KATIKLAR

İlave edildikleri madeni yağ içinde düşük sıcaklık çalışma şartlarında tortu teşekkülünü önleyen veya geciktiren metal içermeyen külsüz katıklardır.

EOLCS

(Engine Oil Licensing and Certification System) Motor Yapları Lisans ve Belgeleme Sistemi

EMA

(Engine Manufacturers Association) Motor Üreticileri Birliği

EMÜLSİYON

İki karışmayan fazın (su ve yağ), başka kimyasallar aracıyla (emülgatörler) karıştığı heterojen sistemlere verilen isimdir.

EMÜLSİYON KATIKLARI

Makinelere sızan suyu kendi bünyesi içinde tutup paslanmaya engel olan maddelerdir.

ELEMENT ANALİZİ

Sistemlerden alınan yağ numunelerinde, sistemin değişik parçalarındaki aşınmalardan dolayı meydana gelecek aşınma metalleri miktarının ppm mertebesinde tespiti ve buna bağlı olarak sistemin ve sistemdeki yağın performansının belirlenmesidir.

EP AŞIRI BASINÇ KATIKLARI

Relatif hareket eden yüzeylerde metalin metale temasını önlemek amacıyla yağlara ilave edilen, film mukavemetini ve yük taşıma kapasitesini arttıran katıklardır.

FT-IR

Madeni yağlarda kullanılmamş yağ numunesiyle , kullanılmış yağ numunesinin spektrumlarının birbirinden çıkarılmasıyla ölçülen değerler vardır.Bunlar, çözünmeyen madde (kurum), oksidasyon, nitrasyon, sülfat, glikol,su.

GRES

Bir akışkan yağlayıcı ile kalınlaştırıcının karışımından meydana gelen, kıvamı katıdan yarı akışkana kadar değişen bir maddedir.

HAVA BIRAKMA TESTİ

Yağlarda, bünyelerine giren havayı bırakabilme eğilimini belirleyen testtir.

HDDEO

(Heavy Duty Diesel Engine Oil) Ağır Hizmet Dizel Motor Yağları

HİDRODİNAMİK YAĞLAMA

Metal elemanlar arasındaki madeni yağ filminin kalınlığı 6000 Angstrom'dan fazla ise bu tip yağlamaya hidrodinamik yağlama (kalın film yağlaması) denir.

HİDROSTATİK YAĞLAMA

Yağ filminin kalınlığı 6000 Angstrom'dan az ise bu tip yağlamaya hidrostatik yağlama (ince film yağlaması) denir.

ILSAC

(International Lubricant Standardization & Approval Com.) Uluslararası Madeniyağ Standardizasyon ve Onay Kom.

ISO

(International Organization for Standardization) Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu

İŞLENMİŞ PENETRASYON

Gresler kıvam ölçümü sırasında bir miktar işlenirler. Bu nedenle gresler standart bir gres işleyicisinde belirli bir miktar dövülüp işlendikten sonra kıvam yani penetrasyon değerleri ölçülür. Bu ölçülen değere İşlenmiş Penetrasyon Değeri adı verilir.Gresin çalışma kıvamını belirleyen testtir.

JAMA

(Japan Automobile Manufacturers Association) Japon Otomobil Üreticileri Birliği

JASO

(Japan Automobile Standards Organization) Japon Endüstriyel Standartları

JIS

(Japanese Industrial Standards) Japon Endüstriyel Standartları

JSAE

(Society of Automotive Engineers, Japan) Japon Otomotiv Mühendisleri Birliği

KANAMA (BLEEDING)

Stoklama sırasında gresin yağ bileşeninin ayrılması olayıdır.

KALINLAŞTIRICILAR

Yağı grese dönüştüren ve gresin pek çok önemli özellik ve performans karakteristiklerini kontrol altında tutan maddelerdir.

KATIK

Başlangıçta madeni yağda bulunmayan veya belli bir miktarda bulunan, yağlara istenen bazı özellikleri kazandırmak, mevcut özelliklerini geliştirmek, istenmeyen bazı özelliklerini minimuma indirmek veya yok etmek amacıyla ilave edilen maddelere "katık" denir.

KATIK STABİLİTESİ

Katıkların kullanım ve depolama esnasında performanslarını koruyabilme yeteneğidir.

KAVITASYON

Hareket halinde yağın kaplaması gereken yüzeyi geçici olarak kaplayamaması olayının sebebiyet verdiği durumlardır.

KİNEMATİK VİSKOZİTE

Yağların akmaya gösterdiği direncin, yani akışkanlığının tayin edildiği testtir. Endüstriyel uygulamalar için 40 °C’de, otomotiv sektöründeki uygulamalar için 100 °C’de ölçülür, birimi mm²/s veya cSt dur.

KOHEZYON

Bir maddeyi teşkil eden parçacıkları bir arada tutan kuvvettir.

KOROZYON ÖNLEYİCİLER

Yatak alaşımlarını ve metal yüzeylerini, motorun demir ihtiva etmeyen parçalarını yüzeylerde film oluşturarak yağlardaki asidik artıkların kimyasal etkisinden koruyan katıklardır.

KÖPÜK ÖNLEYİCİLER

Yağın havadan kolayca ayrılması ve köpürmemesi için kullanılan katıklardır.

LAK

İçten yanmalı motorların piston ve silindirlerinde oluşan yağda çözünmeyen tortular. Yüksek sıcaklıklara maruz kalan yağ ve yakıtların oksidasyonu ile açığa çıkarlar. Cilaya benzerler ancak daha serttirler.

MADENİ YAĞ

Genel olarak, iki katı cismi birbirinden ayırmak ve sürtünme gücünü minimuma indirerek kolay hareket etmesini sağlamak için kullanılan maddelere denir.

METAL PASSIVATÖRLER

Metalin hava, yağ ve diğer maddelerle kimyasal reaksiyona girmemesi için madeni yağa ilave edilen katıklardır.

MSDS

(Material Safety Data Sheets) Malzeme Güvenlik Bilgi Formları

MUTLAK VİSKOZİTE

Akışkanın akmaya karşı gösterdiği direnç olarak tanımlanır. Kayma geriliminin kayma oranına bölümü mutlak viskoziteyi verir. Birimi poise'dir.

MVMA

(Motor Vehicle Manufacturers Association) Motorlu Taşıt Üreticileri Birliği

NALSAS

(North American Lubricant Standard. & Approval Sys.) Kuzey Amerikan Madeniyağ Stand. ve Onaylama Sis.

NAS

"National Aerospace Standard" olarak geçen, yağlarda bulunan mikron boyundaki partikül dağılımını belirleyen test metodudur.

NİTRASYON

Yanma prosesi sonucunda oluşan nitrojen oksitlerin reaksiyonu ile yağın bozulması( vizkozite artışı ve tortu oluşumu) dur.

NLGI

(National Lubricating Grease Institute) Milli Yağlama Gresi Enstitüsü (Gresleri işlenmiş penetrasyon değerlerine göre sınıflandırır.)

NMMA

(National Marine Manufacturers Association) Milli Deniz Taşıtları Üreticileri Birliği

NVMA

(National Vehicle Manufacturers Association) Milli Taşıt Üreticileri Birliği

OEM

(Original Equipment Manufacturers) Orijinal Ekipman Üreticileri Birliği

OKSİDASYON

Oksijenin madeni yağ ile yüksek sıcaklıkta birleşerek başka bir madde ( mesela lak ) oluşturması. Bu prosesin sonucunda, oksidasyon ürünleri oluşur ve genellikle de ısı koşulları altında gerçekleşir.

OKSİDASYON ÖNLEYİCİLER

Yağlayıcının oksidasyonunu önleyerek ve metal kısımlar üzerinde tortu birikimini azaltarak makina ve yağın ömrünü uzatan katıklardır.

OLEIK ASIT

Madeni yağa %1 oranında ilave edilen ve orta basınç EP katığı gibi kullanılan organik bir asittir.

PARLAMA NOKTASI

Yağların, parlama ve yanma noktalarını belirleyen testtir. Tanımlanmış bir test aparatında, yanıcı bir ürünün hava ile karıştığı anda parlayabilen bir karışım meydana getirdiği en düşük sıcaklık noktası. Açık ve kapalı diye adlandıran iki ayrı yöntemle ölçülür. Petrol ürünlerinin uçuculuğu hakkında fikir verir.

PARTİKÜL SAYIMI ( KİRLİLİK )

Yağların içinde bulunan mikron bazındaki partiküllerin dağılımını belirleyen test metodudur.

PAS ÖNLEYİCİ KATIK

Makine içine sızan rutubet ve suyun pas yapmasını önlemek amacıyla madeni yağa eklenen polar organik bileşiklerdir.

PPD

Akma noktası düşürücü katıklar, madeni yağın akma noktasını düşürerek düşük sıcaklıklarda katılaşmasını önleyen polimerik maddelerdir.

r

SAE

(Society of Automotive Engineers) Otomotiv Mühendisleri Birliği

SIKIŞTIRILMIŞ HAVA

Atmosferik basınçtan daha büyük basınçtaki havadır.

SU KİRLİLİĞİ

Yağın içerisindeki su miktarının ppm ya da % değer olarak ölçülmesidir.

SUDAN AYRILMA

Yağların sudan ayrılabilme özelliklerini belirleyen testtir. Sudan ayrılmış yağ miktarı, su miktarı ve emülsiyon miktarı olarak ölçülür.

SÜRTÜNME

Hareket halinde olan veya hareket ettirilmek istenen bir cismin hareket yönünün aksi yönünde gelişme gösteren bir kuvvettir.

TOPLAM BAZ NUMARASI (TBN )

Toplam Baz Numarası madeni yağdaki alkali madde miktarını belirtir. Birimi mgKOH/g'dır. Motorin kükürt içerdiğinden dizel motor yağlarının TBN değeri önem taşır.

TOPLAM ASİT NUMARASI (TAN )

Toplam Asit Numarası madeni yağdaki asiditenin tamamını veya bir kısmını nötralize etmek için gerekli olan KOH mg miktarının ölçüsünü belirtir. Birimi mgKOH/g'dır.

TEK DERECELİ YAĞLAR

Yazın ve kışın farklı viskozite sınıflarında kullanılan, viskozite endeksi geliştirici katıklar ihtiva etmeyen motor yağlarıdır.

TORTU

Motorun hareketsiz iç yüzeylerinde toplanan, normalde mayonez yoğunluğundaki kalın, koyu renkli tortu. Oluşumu, yağın çözünmez maddelerle aşırı yüklenmesi ile ilgilidir ve kömürümsü yoğunluğa gelecek şekilde ısınmadığı sürece silinerek temizlenebilir.

u

VİSKOZ

Viskozite özelliğidir. Sıklıkla yüksek viskoziteli olma durumunu ifade eder.

VİSKOZİTE INDEKSİ

Yağların viskozite değerlerinin sıcaklık ile değişimini belirleyen bir değerdir. Viskozite endeksi yükseldikçe, sıcaklık artışı ile viskozite daha az düşer, dolayısı ile özellikle hidrolik sistemlerde kaçakların ve güç kaybının minimumda olması sağlanır.

VİSKOZİTE INDEKSİ GELİŞTİRİCİ

Viskozite indeks geliştirici katıklar, ısı değişiminin yağ viskozitesi üzerindeki etkisini azaltan, yağda eriyebilen organik polimerlerdir.

YAKIT SEYRELMESİ

Yağa karışan yanmamış yakıtın ölçülmesidir.

YAPIŞKANLIK VERİCİ KATIK

Yağların yataklardan damlamaması ve damlalar sıçratmaması için, yağın fazla kohezyon göstermesini ve lifli yapıda olmasını sağlayan sabun bileşikleridir.

YOĞUNLUK

Birim hacim başına düşen kütle.

YÜZEY AŞINMASI

Lokal kaynak veya çatlama nedeniyle oluşan anormal motor aşınması. Aşınma önleyici, aşırı basınç ve sürtünme düzenleyici katkılar kullanılarak engellenebilir.

ZIFT

Asfalt veya katran isimleriyle de adlandırılan zift, ham petrolün vakumla damıtılması sonucunda oluşan, kahverengi veya siyah bir tortudur. Doğada da, asfalt "gölleri" ve "katran" kumları şeklinde bulunabilir. Zift, yüksek moleküler ağırlığa sahip hidrokarbonlar ve az miktarda sülfür ve nitrojen bileşenlerinden oluşur.

ZDDP

Birçok hidrolik ve yağlarda aşınma önleyici katık olarak bulunur.Zinc dialkyldithiophosphate

atm --Atmosfer

km -- Kilometre

cm -- Santimetre

m -- Metre

µm -- Mikron (mikro metre)

cSt -- CGS sisteminde kinematik viskozite birimidir.

mm2/s—SI sisteminde kinematik viskozitenin birimidir. 1 centistokes = mm2/s

NAS1638– Partikül kirlilik kodu

ISO4406--Partikül kirlilik kodu

P--Basınç

b--Bar

pmm--milyonda bir parça (1/ppm = 0.000001). genelde ağırlık 100 ppm = 0.01%; 10,000 ppm = 1%

kg—Kilogram

mg--Miligram

g--Gram

h—Saat

dk--Dakika

s--Saniye

T--Sıcaklık

°C--Derece

V--Hacim

ml--Mililitre

L--Litre

Abs/cm--Absorbans/santimetre

Rpm--Dakikada bir devir

VI--Viskozite İndeksi

SEQ1--1.kademe köpük miktarı

SEQ2--2.kademe köpük miktarı

SEQ3--3.kademe köpük miktarı